12 marca
Zmarł Cesare Borgia, włoski polityk, syn papieża Aleksandra VI. W wieku 17 lat został kardynałem (bez święceń), by po sześciu latach zrezygnować z purpury i pójść na kondotierską służbę. Książę Romanii, starał się o stworzenie własnego państwa w środkowych Włoszech, pierwowzór postaci „Księcia” Machiavellego (ur. 13.09.1475).
Zmarł Tirso de Molina (właśc. Gabriel Téllez), hiszpański dramaturg i poeta, od 1600 r. zakonnik. Jeden z najważniejszych twórców hiszpańskiego Złotego Wieku, autor pierwszej udramatyzowanej wersji historii o Don Juanie (ur. ok. 1579)
W Nidzicy urodził się Daniel Vogel, nauczyciel języka polskiego, autor podręczników i słowników do nauki tego języka, tłumacz, bibliofil. Napisał m.in. podręcznik dla młodzieży „Rozmaite uciechy albo zgromadzenie niektórych geograficznych, fizycznych, politycznych historycznych nauk i przypadków na pożytek i snadnieysze poięcie polskiego ięzyka…”, wydany we Wrocławiu w 1768 roku z tytułem równoległym w języku niemieckim (zm. 1829).
Generał Antoni Madaliński odmówił nakazanej przez władze rosyjskie redukcji liczebności I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej i na jej czele wyruszył z Ostrołęki w kierunku Krakowa. Tak rozpoczęła się insurekcja kościuszkowska, czyli polskie powstanie narodowe przeciw Rosji i Prusom, spowodowane II rozbiorem Polski i rządami konfederacji targowickiej. Zakończyła się 16 listopada 1794, gdy ostatnie oddziały powstańcze skapitulowały przed Rosjanami w Radoszycach.
Zmarł Franciszek Bażyński, ksiądz katolicki, działacz narodowy i oświatowy, organizator bibliotek ludowych, poseł do sejmu pruskiego. Założył w Poznaniu Wydawnictwo Dobrych i Tanich Książek (1863 – łącznie 140 tys. egz. publikacji w j. polskim), rozprowadzanych na terenie zaboru pruskiego i w Niemczech (ur. 1801).
W Salonikach urodził się Kemal Atatürk, do 1934 r. Mustafa Kemal Pasza, turecki marszałek i wybitny polityk. W 1922 roku stanął na czele ruchu nacjonalistycznego i obalając sułtanat zakończył epokę imperium ottomańskiego. Po proklamowaniu republiki przeniósł stolicę kraju ze Stambułu do Ankary. W 1923 roku został wybrany na pierwszego prezydenta kraju, którym pozostał aż do śmierci w 1938 roku. Wprowadził autorytarne rządy, modernizując i europeizując Turcję
W Kijowie urodził się Wacław Niżyński, rosyjski tancerz, choreograf pochodzenia polskiego, uznawany za jednego z najwybitniejszych tancerzy baletowych wszech czasów (zm. 8.01.1950).
Zmarł August Cieszkowski, działacz i myśliciel społeczny i polityczny, filozof mesjanistyczny, jeden z założycieli Ligi Narodowej Polskiej, współtwórca i prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1848 roku opublikował odezwę do parlamentów świata, w której nawoływał do powszechnego porozumienia (ur. 12.09.1814).
Urodził się Zygmunt Szendzielarz, ps. Łupaszko, oficer służby stałej kawalerii WP, dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK (tzw. brygady śmierci) oraz partyzantki okresu powojennego (na początku września 1945 jego oddział liczył ok. 300 żołnierzy). Aresztowany i sądzony pod koniec 1950 r. został skazany na śmierć. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 r. w warszawskim więzieniu przy ul. Rakowieckiej. Propaganda PRL zrobiła z niego bandytę i mordercę.
W Rosji obalano carat. Rozpoczęła działalność Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.
W Purdzie koło Olsztyna urodziła się Maria Kensbock, wychowawczyni przedszkoli, działaczka harcerska.
Urodził się Giovanni Agnelli, włoski prawnik i przemysłowiec, współwłaściciel koncernu samochodowego Fiat (zm. 2003).
Urodził się Jack Kerouac, amerykański powieściopisarz, poeta i artysta, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli pokolenia beat generation. Tematyka jego książek, najczęściej autobiograficznych (np. „W drodze”), obracała się wokół jego podróży po świecie i przygód z nimi związanych, a także wokół własnych przemyśleń i refleksji dotyczących życia (zm. 21.10.1969).
Zmarł Sun Jat-sen, chiński działacz polityczny, rewolucjonista, twórca Związku Odrodzenia Chin, przywódca powstania (1895) w Kantonie przeciwko mandżurskiej cesarskiej dynastii Qing. Po jego upadku przebywał na emigracji w Japonii. Wrócił w 1911 r. i po zwycięskiej rewolucji demokratycznej został pierwszym prezydentem Republiki Chińskiej. Zrzekł się prezydentury i założył partię Kuomintang (ur. 12.11.1866).
W nauczycielskiej rodzinie urodził się ks. Józef Tischner, profesor filozofii. W 1980 r. podjął na szerszą skalę działalność publiczną, która po 1989 r. okazała się głęboko przemyślanym programem duszpasterskim. Autor 25 książek oraz 22 wydanych po jego śmierci. Patron nagrody miesięcznika i wydawnictwa „Znak” oraz Wyższej Szkoły Europejskiej w Krakowie (zm. 28.06.2000).
Urodził się Henryk Bista, aktor, mający w dorobku prawie 100 ról filmowych i około 150 teatralnych. W teatrze debiutował w 1958 roku (Gdańsk), na ekranie – dziesięć lat później w filmie „Ostatni po Bogu” (zm. 8.10.1997).
W Estonii premier Konstantin Päts dokonał zamachu stanu rozwiązując wszystkie partie oraz stowarzyszenia polityczne i wprowadzając rządy autorytarne. Trzy lata później parlament wybrał go na prezydenta kraju (oficjalnie „protektora”).
Urodził się Edward Bonusiak, dziennikarz „Głosu Olsztyńskiego”, krytyk teatralny i filmowy. Zginął tragicznie 12 września 1969 r.
Wojska niemieckie wkroczyły do Austrii (Anschluss Austrii).
W Moskwie podpisano pokój kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią.
Urodziła się Liza Minnelli, amerykańska aktorka, piosenkarka i gwiazda estrady, córka reżysera Vincente Minnelliego i popularnej aktorki oraz piosenkarki Judy Garland. Zadebiutowała na ekranie mając trzy lata. Światowy sukces przyniosła jej rola w filmie „Kabaret” Boba Fossa, za którą otrzymała „Oskara”, a za piosenki tam śpiewane – prestiżową nagrodę „Złoty Glob”.
Prezydent Harry Truman przedstawił w orędziu do Kongresu program polityki zagranicznej USA (zwany doktryną Trumana). Głosił, że USA powinny pomagać narodom, które przeciwstawiają się presji zewnętrznej lub próbom przejęcia siłą władzy nad nimi przez uzbrojone mniejszości. Doktryna stała się trwałą zasadą polityki zagranicznej USA i państw zagrożonych komunizmem, oznaczała ostateczne zerwanie z odradzającą się po wojnie polityką izolacjonizmu USA.
Rozpoczęły się pierwsze Wiosenne Targi Olsztyńskie.
W Ełku rozpoczęły się trzydniowe, pierwsze na tym terenie, indywidualne mistrzostwa okręgowe w boksie.
W Ełku uroczyście wręczono akty własności nieruchomości miejskich. Pierwszymi właścicielami ulgowo nabytych domów byli przodownicy pracy na kolei: Lackorzyński, Wawrzonkiewicz, Masorowski, Żyła, Rekiel, Hańczak, Suszko i Holtz.
Zmarł Kazimierz Piekut, poeta i założyciel „Słowa na Warmii i Mazurach”, tygodniowego dodatku do dziennika PAX „Słwo Powszechne”.
Urodziła się Janina Ochojska-Okońska, działaczka humanitarna, założycielka Polskiej Akcji Humanitarnej.
Zmarł Charlie Parker, amerykański saksofonista jazzowy, który wywarł znaczący wpływ na jazz (ur. 29.08.1920).
W Moskwie zmarł Bolesław Bierut, działacz komunistyczny, pierwszy przywódca Polski Ludowej (prezydent RP), a następnie premier PRL. Wzorem Józefa Stalina lubił pokazywać się z dziećmi (na jednej z fotografii trzyma na rękach Agnieszkę Holland). W ocenie dzisiejszych historyków był jednym z największych zbrodniarzy w historii Polski – człowiekiem odpowiedzialnym za śmierć wielu tysięcy ludzi. Jego syn, Jan Chyliński, w latach 70. XX w. był ambasadorem PRL w RFN (ur. 1892).
Urodził się Kazik Staszewski, muzyk rockowy, poeta, wokalista, aranżer oraz osobowość polskiej sceny muzycznej, założyciel kultowego zespołu Kult.
Mauritius uzyskał niepodległość. To leżące na Oceanie Indyjskim około 900 km na wschód od Madagaskaru wyspiarskie państwo (1,25 mln mieszkańców) posiada stabilną demokrację, przyciągnęło znaczne zagraniczne inwestycje, osiągając jedne z najwyższych w Afryce dochody na obywatela.
W Olsztynie zmarła Marta Hanowska-Sendrowska, wychowawczyni przedszkoli polskich na Warmii.
Decyzją wojewody olsztyńskie Planetarium Lotów Kosmicznych zmieniło nazwę na Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne.
Zmarł Yehudi Menuhin, amerykański wirtuoz skrzypiec i wiolonczeli, dyrygent, wegetarianin, myśliciel, filozof. Jako skrzypek jest obok Jashy Heifetza legendarnym wykonawcą utworów Wieniawskiego i Paganiniego. Jego najbardziej znanym uczniem jest Nigel Kennedy. Wielokrotnie odwiedzał Polskę, w której najchętniej koncertował w Poznaniu. (ur. 22.04.1916).
NATO poszerzyło się o Węgry, Czechy i Polskę.
Zmarł Robert Ludlum, amerykański pisarz, aktor i producent; autor 23 powieści sensacyjnych, odtwórca ról w ok. 200 sztukach telewizyjnych, założyciel teatru Playhouse-on-the-Mall.(ur. 25.05.1927).
Zmarł Karel Kachyňa, czeski reżyser filmowy, jeden z twórców (obok m.in. Jirzego Menzla i Milosza Formana) tzw. czeskiej nowej fali. Autor ponad 70 filmów fabularnych (m.in. „Śmierć pięknych saren” na podstawie książki Oty Pavela), telewizyjnych i dokumentalnych oraz ponad 40 scenariuszy filmowych. Laureat m.in. „Czeskiego Lwa” – nagrody Czeskiej Akademii Filmowej.
W Olsztynie zmarł Leszek Strycharski, dziennikarz Radia Olsztyn, potem dziennikarz redakcji polskiej Radia Moskwa, po powrocie w 1985 r. sekretarz generalny Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego “Pojezierze”, potem publicysta w „Gazecie Olsztyńskiej”, w której pracował do 1990 r. W pierwszej połowie lat 90. zarabiał jako kierowca tira. Do zawodu wrócił poprzez współpracę z „Dziennikiem Pojezierza”, by na dobre zagościć w tygodniku „Kulisy Warmii i Mazur”. Przed śmiercią zdążył skończyć reporterską książkę „Na tropach Kłobuka”, której wydania już nie doczekał (ur. 1948).
Adam Małysz wygrał zawody Pucharu Świata w skokach narciarskich w Oslo. Wcześnie trzykrotnie zdobywał Puchar Świata w sezonie 2000/2001, 2001/2002 i 2002/2003.
Zmarła Maria Zenowicz-Brandys, tłumaczka literatury pięknej, wdowa po pisarzu Kazimierzu Brandysie (1916 – 2000). Od 1982 r. Brandysowie mieszkali w Paryżu (ur. 1916).
